Adopteer een stukje regenwoud in Costa Rica

Geschreven door Matthijs Wansink

Twee Nederlandse biologen in het Costa Ricaanse regenwoud die een verschil maken in de wereld

Wat versta jij onder natuur? Een park, een bos? Of denk je eerder aan een ongerept stuk jungle? Laten we die vraag eens omdraaien: is niet alles wat wij kunnen waarnemen natuur, of in ieder geval opgebouwd uit de grondstoffen van de natuur? Wij mensen zijn zelf (uit de hand) geëvolueerde producten van de natuur, ook al ontsnappen we misschien liever de realiteit door te denken dat we boven de natuur verheven zijn. Dit komt waarschijnlijk doordat wij onze mede aardbewoners in aantallen en intelligentie ver vooruit gestreefd zijn. De enorme technologische en organisatorische ontwikkelingen die mensen door de tijd heen hebben gerealiseerd spreken voor zich. Maar onze intelligentie levert nog een onderscheid van andere wezens op: het stelt ons in staat om na te denken over de consequenties van onze acties en bovendien om duurzame manieren van leven voor alles en iedereen op de deze wereld te realiseren. Maar onze dominante aanwezigheid -ons gezelschap bestaat inmiddels uit bijna 7,5 miljard personen- en intelligentie brengen ook een grote verantwoordelijkheid met zich mee..

Een zware last

Namelijk, keer op keer blijkt dat onze acties grote invloed op de natuur kunnen hebben. Hoewel er veel uitzonderingen bestaan, lijkt de mens in het algemeen de natuur eerder te willen controleren dan in zijn waarde te laten en ermee samen te werken. Maar waarom eigenlijk? Kort door de bocht waardeert het kapitalistische systeem (korte termijn) winst en economische groei nu eenmaal hoger dan het welzijn van de planeet en lange termijn visie. Winst wint het vaak van ethische normen. De mens met zijn drang om zijn behoeften te bevredigen wint het vaak van planten en dieren en eist daarbij steeds meer ruimte voor zich op. Komt de mens hiermee juist het dichtst bij zijn natuur door instinctief zichzelf voorop te stellen? Of keert hij de natuur juist de rug toe door planten en dieren te verwaarlozen?

Een gevaar voor onszelf?

Onze manier van leven beïnvloedt niet alleen onze omgeving, maar ook onszelf. Het opgebruiken van onze natuurlijke grondstoffen is daarvan een goed voorbeeld (we gebruiken momenteel 1,7 keer de grondstoffen die de aarde produceert!). Maar het is voor veel wetenschappers ook niet ondenkbaar dat het (verder) verstoren van de natuur op termijn bedreigend kan zijn voor het voortbestaan van de mensheid. Samenwerken met de natuur lijkt dan ook een voor de hand liggende keuze, al helemaal nu er een steeds luidere roep vanuit de wetenschap klinkt om klimaatverandering tegen te gaan en de natuur meer tegemoet te komen. En is het niet zo dat als de urgentie het hoogst is, we de handen ineen moeten slaan en het best kunnen presteren?

Een lawine van frisse hoop

De urgentie om iets te verbeteren aan onze levenswijze lijkt steeds meer erkend te worden. Mensen lijken zich bewuster te worden. Lange termijn visie gericht op samenwerking met de natuur wordt hot. Duurzame initiatieven schieten als paddestoelen uit de grond, overal ter wereld wint duurzaamheid in rap tempo terrein en het lijkt slechts het begin te zijn van een lawine van verfrissende duurzame initiatieven. Met de hete adem van klimaatverandering die de poolkappen laat smelten in onze nek lijken we nieuwe inspiratie te vinden om onszelf in de spiegel te durven kijken en bovenal onszelf te verbeteren. De transitie naar duurzame energie komt op gang, het bedrijfsleven houdt zich meer bezig met duurzame en        transparante productie van services en goederen, steeds meer mensen gaan bewuster om met alledaagse keuzes in hun consumptiepatronen en ook de politiek lijkt niet achter te kunnen blijven, ondanks het hardnekkige getrek van grote multinationals.

Oude wijsheden

Behalve vele moderne initiatieven, zijn er ook veel oude bevolkingsgroepen die zich al decennialang bezighouden met het samenwerken met de natuur. Zo bestaan er in Latijns Amerika inheemse bevolkingsgroepen die de Amazone zien als de longen van de wereld, een heilige plek die essentieel is voor het overleven van de natuur, en daarmee de mensheid. Verder naar het Noorden van Colombia ligt de Sierra Nevada de Santa Marta, wat lokale inheemse bevolkingsgroepen zien als het hart van de wereld, net boven de longen. Het beschermen van deze bergtoppen zien zij als de belangrijkste taak die er is, om zo moeder aarde gezond te houden. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden te verzinnen van oude culturen die in harmonie met de natuur leven.

De gouden middenweg

En dan zijn er nog mensen zoals Maarten en Matthijs, die als je het mij vraagt de gouden middenweg hebben bewandeld. Deze twee vrienden, die elkaar leerden kennen tijdens hun studie biologie in Nijmegen, combineren moderne wijsheden met ouderwetse liefde voor- en zorgen om- moeder aarde. Vandaag de dag runnen zij een non-profit organisatie waarmee zij de Costa Ricaanse jungle beschermen, een levenswerk wat nu wel heel serieuze vormen aanneemt. Het idee is simpel; regenwoud opkopen zodat anderen het niet kunnen aantasten of vernietigen, en de biodiversiteit vergroten zodat de natuur in al haar glorie weer een kans krijgt. Namelijk, hoewel er veel beschermd natuurgebied is in Costa Rica, is er ook veel natuur toegankelijk voor iedereen. Grote bedrijven maken gebruik van het ontbreken van regels of controle door plantages op te zetten voor palmolie of andere intensieve landbouw. Hiervoor maken zij echter eerst het regenwoud en alles wat daarin leeft met de grond gelijk. Ook indianenstammen die in het Costa Ricaanse regenwoud wonen hebben een directe, zij het veel mindere, impact op de natuurgebieden.

Hoe begon het?

Het begon veertien jaar geleden, toen Maarten en Matthijs voor het eerst samen de Costa Ricaanse jungle in trokken; een paradijs voor biologie studenten. Hier hielpen zij mee op een natuurbeschermingsproject, genaamd ‘tortuga feliz’ (gelukkige schildpad). Na vele zomers vrijwilligerswerk bij dit project, groeide hun drang om meer te betekenen voor de natuur. In 2011 was het dan zover: het project Work With Nature werd opgericht en ze kochten hun eerste 3 hectare regenwoud. Inmiddels telt het gebied wat zij beheren 70 hectare. Maar dat is pas het begin. Als het aan Maarten en Matthijs ligt beheren ze uiteindelijk 2000 hectare regenwoud, genoeg ruimte om de jaguar, tapir en verschillende aapsoorten een leefgebied te garanderen en vele oorspronkelijke planten en diersoorten terug te laten keren naar het regenwoud.

Hoe gaat Work With Nature te werk?

Work With Nature probeert via bedrijven en overheden fondsen te werven om zo de aankoop van nieuw regenwoud te kunnen financieren. Met de opkomst van duurzaamheid is het voor bedrijven steeds interessanter om geassocieerd te worden met duurzame organisaties zoals deze. Maar wat deze organisatie uniek maakt wat mij betreft, is dat iedereen mee kan doen. Namelijk, via de website (zie beneden) kan iedereen vanaf €2,50 per vierkante meter zelf een stukje regenwoud adopteren en beschermen. Op deze manier voorkom jij dus op een heel directe manier dat het regenwoud wordt aangetast of gekapt. Je kunt je stukje regenwoud zelfs bezoeken in Costa Rica, waarbij je een mooie rondleiding door het natuurgebied krijgt, waarvan ik er meerdere heb meegemaakt

Mijn ervaring bij Work With Nature

De cabines midden in de natuur aan de rand van het regenwoud bieden een fantastische plek om de natuur in al zijn rijkdom te ervaren. De rondleidingen van Hanneke en Maarten met al hun kennis en enthousiasme vond ik top; ze kunnen je precies vertellen op wat voor geavanceerde manieren de natuur zichzelf telkens opnieuw uitvindt en de planten en dieren zich aanpassen aan hun omgeving en samenwerkingen tussen elkaar creëren om te overleven en te floreren. Een nachttour door de tuinen levert fantastische ontmoetingen met slangen, vogelspinnen, tarantula’s, gifkikkers, slapende kolibries en nog veel meer op. ‘s Nachts in bed hoor je de natuur fluisteren en brullen, piepen en ritselen, leven.. Wat een slaapliedje. Overdag keek ik mijn ogen uit bij het zien van luiaards, enorme salamanders, kleurrijke vlinders, insecten, toekans, kolibries en vele andere kleurrijke vogels. Daarnaast kwamen we sporen van miereneters en lynxen tegen en andere beesten die zich niet graag laten zien aan mensen. En dan heb ik het nog niet eens over alle planten, insecten en bomen, sommigen die zelfs letterlijk een aantal meter kunnen ‘lopen’ om meer grondwater te kunnen opzuigen.

Ik voelde me telkens overweldigd en verwonderd, en tegelijkertijd nietig, want de natuur is zo ongelofelijk complex en genuanceerd. Het liet me duidelijk realiseren dat we de natuur veel meer moeten waarderen. We kunnen zoveel leren van de systemen die de natuur in al die miljoenen jaren van bestaan heeft ontwikkeld. De natuur vindt altijd een weg, past zich altijd aan, en is altijd verbonden.

Kerndoelen Work With Nature

Naast de ambitie van het beschermen van 2000 hectare regenwoud door middel van het aankopen en vastleggen in de natuurbeschermingswet van Costa Rica, probeert de organisatie ook de lokale bevolking bewust te maken van het belang van natuurbescherming. Ook is er een lokale kokkin en gids in dienst, die daardoor een vast inkomen hebben en niet in de zware bananenteelt hoeven te werken. Maar Work With Nature wil verder gaan dan alleen de bescherming van het regenwoud. Door mensen bewuster te maken van het belang van de natuur willen zij mensen inspireren een bijdrage te leveren in mondiale belangen. Op het project is er is ruimte voor vrijwilligerswerk, onderzoeksstages (ten tijde van mijn bezoek waren er 8 Nederlandse studenten) en Spaanse cursussen. Ook worden er op Nederlandse basisscholen lessen over het regenwoud gegeven in ruil voor een sponsoractiviteit vanuit de school, onder de naam ‘regenwoud van de kinderen’. Op deze manier leren kinderen van jongs af aan hoe het regenwoud werkt, en hoe ze kunnen helpen met het beschermen ervan. Tenslotte richt het project zich op herbebossing, aangezien er de laatste jaren veel bos is gekapt in het regenwoud. Door de juiste bomen opnieuw te planten groeit het regenwoud sneller terug en worden losse stukken weer met elkaar verbonden. Hierdoor vinden dieren ook weer makkelijker hun weg, net als de zaden en planten die zij verspreiden, waardoor de oorspronkelijke plant en diersoorten van het regenwoud weer kunnen floreren.

Wie zijn Work With Nature?

Maarten en Matthijs vormen de kern van de organisatie, maar zij zouden zonder alle hulp die ze inmiddels om zich heen hebben verzameld waarschijnlijk nog steeds de dromerige hippies met de idealistische ideeën zijn geweest die ze waren toen ze begonnen. Partners Hanneke en Wendy (en kids) zijn inmiddels ook aan boord en met hen vele vrijwillig helpende handen, want van het schrijven van business plan of fondsenwerving opzetten hadden de biologen bijvoorbeeld geen kaas gegeten. Maarten woont sinds een jaar in Costa Rica met partner Hanneke en zoons van één en vier. Matthijs opereert nog vanuit Nederland en heeft onder andere veel connecties met scholen gelegd om studenten naar Costa Rica te halen voor onderzoeksstage. De planning is dat ook hij binnen niet al te lange tijd naar Costa Rica vertrekt met zijn gezin.

Dit project levert een hele pure en directe bijdrage om de natuur te beschermen en is daarbij erg ambitieus in zijn groeidoelen. Ondertussen proberen ze op allerlei manieren de biodiversiteit te vergroten zodat de natuur weer een eerlijke kans krijgt. Ik voelde me weer verbonden met de natuur, waar we allemaal vandaan komen. Dit project heeft mij persoonlijk erg geraakt en ik hoop dan ook vanuit Nederland nog iets voor ze te kunnen betekenen. En jij kan dit dus ook! Bijvoorbeeld door dit door te vertellen of een stukje regenwoud te adopteren!

Voor meer info of foto’s: Adopteer Regenwoud & Work With Nature


Ik ben Matthijs Wansink (28) en heb culturele antropologie en interculturele communicatie gestudeerd. Positiviteit en verbinding staan bij mij centraal. Ik vind de natuur een hele toffe peer en zou hem graag een handje helpen.

Ik maakte dit jaar een reis door Costa Rica en Colombia om projecten te bezoeken die zich focussen op natuurbescherming/ samenwerking met de natuur. Naast dat ik het belangrijk vind dat we daar mee bezig zijn, vind ik het bijzonder hoe het mensen kan verbinden en het goede in ze naar boven lijkt te halen.

 

Geschreven door Eveline Boonstra

Dit bericht was geplaatst in Blogs.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *